صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)
107
معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)
آيه راغب تلاش مىكند تعريفى ساده و روشن از آيهء قرآن ارائه دهد و معتقد است « هر كلامى از قرآن كه با فصل لفظى ، جدا شده باشد » آيه است . همچنين گفته مىشود : « هر جملهء قرآن كه دالّ بر حكمى باشد ، آيه است . چه سوره باشد ، چه فصلهايى و چه فصلى از يك سوره . » زير مجموعهء اين تعريف دوم ، تمام آيات جاى مىگيرد ، چنان كه شامل يك آيه هم مىشود . شكّى نيست كه راغب در اين تعريف به وحدت موضوع گرايش دارد ؛ چون برخى از موضوعها براى بررسى و اظهار آن يك آيه كافى است ، و برخى از آنها به مجموعهء آيات و برخى به يك سوره نيازمند است . راغب در بارهء آيه به معناى فراگيرش مىگويد : « نشانهء آشكار است ؛ و حقيقت آن براى هر چيزى آشكار است ؛ و ملازم چيزى است كه ظهور آن ناپيداست . و هر گاه درككنندهاى ظاهر آن را درك نمود ، مىفهمد چيز ديگرى را درك كرده كه ذات آن را درك نكرده است - اگر حكم هر دو مساوى باشد - و اين در محسوسات و معقولات است . پس ، كسى كه ملازمت علم براى راه روشن را دانست و آنگاه به علم دست يافت ، درمىيابد كه راه را يافته است . همچنين اگر شىء ساخته شده را فهميد ، درمىيابد كه حتما سازندهاى دارد . » بخش نخست خالى از ابهام نيست ، كه بايد آن را روشن نمود ؛ يعنى هر شيئى ظاهرى آشكار دارد كه با شناخت آن ره به باطن مىبريم ؛ و اين ظاهر همان نشانه است و گاهى نشانهها دالّ بر حقيقت و ذات شىاند و شناخت آنها ارتباطى استوار دارد با آنچه كه از شىء ظاهر نشده است ، پس